Dünya Ticaret Örgütü İki Yıl Sonra Yaunde’de

Dünya Ticaret Örgütü İki Yıl Sonra Yaunde’de

Dünya Ticaret Örgütü'nün (WTO) en üst karar alma organı, genellikle iki yılda bir toplanan Bakanlar Konferansı. WTO üyesi ülkelerin ticaret bakanları, bu konferansta bir araya gelerek ikili, çok taraflı ve bölgesel ticaret anlaşmalarını her boyutu ile değerlendirme imkânı buluyor. Bu konferansta, önce GATT ve 1995 den sonra onun yerini alan WTO toplantıları üzerinde uzlaşmaya varılan kural ve ilkelerden olan sapmaları ve genel olarak sorunları saptanarak dünya ticaretinin ayarlarına döndürülmesine çalışılıyor. Haksız rekabetin engellenmesi, ülkeler arasında gelişme ve gelir farklarından doğan eşitsizliklerin asgariye indirilmesi ve küresel ticaretin aksamaması için gerekli önlemler bu platformda konuşuluyor. İşte bugün yani 26 Mart’ta WTO nun 14. Bakanlar Konferansı (MC14), Kamerun'un Yaunde’de başlıyor. Ayın 29 ununa kadar sürecek konferansa üyelerin ülkelerin ticaret bakanları katılacak ve Kamerun Ticaret Bakanı Atangana başkanlık edecek. Nairobi’den sonra ikinci kez Afrika’da toplanan konferans, küresel ticarette Afrika’ya verilen önem olarak algılanıyor.

Jeo Politik Riskler Daha da Artarken

Birlikte çok taraflı ticaret sisteminin karşı karşıya olduğu zorlukları görüşecekler. Trump fırtınasının küresel ticarette yarattığı keyfilik ve belirsizliğe karşı alınacak önlemleri tartışacaklar. Temel kural ve ilkeler korunurken reform gerektiren başlıklar konusu gündemde. Hazırlık komiteleri ABD, AB ve Çin’in büyük ölçüde uzlaştığını müjdelese bile uluslararası kurumların bu kadar aşağılandığı bir dönemde, Kamerun toplantısı WTO'nun namusunu kurtarma konferansı olacak. Jeo politik risklerin, özellikle dünya enerji ve tarım ticareti üzerindeki olumsuz etkilerinin çok daha fazla hissedileceği bu yıl, 14. Bakanlar konferansı, siyasetin gündemine takılacak. Ama dünya ticaretinin 2025 boyunca gösterdiği performans WTO için şimdi övünülen bir sonuç, Tabii bu sonuçta WTO dan çok tercihli ticaret düzenlemelerinin payı olduğu ve çok taraflı ticaret hedefinin, ikili veya bölgesel ticaretin gerisinde kaldığı gerçeği dikkatlerden kaçmayacak. Ama zengin- yoksul üye ülkelerin bakan ve heyetleri lüks otellerde, geldikleri ülkelerin vergi mükellefleri hesabına yiyecek, içecek, eğlenecek, görgü ve bilgi arttıracak. Kimisi sadece havanda su dövecek. WTO içinde G-7 grubunun tercihlerini çaresiz kabul edecek.

Güvenlik Endişelerinin Artan Ağırlığı

UNCTAD ve WTO dan gelen açıklamalara göre 2025 de küresel ticaret 35 trilyon Dolar’ı aşmış durumda. Bu 2024 e göre yüzde 7 oranında bir yükseliş. Toplam küresel ticaretin değerinin 26.3 trilyon dolarlık kısmı mal, 9.6 trilyon dolarlık kısmı ise hizmet ticareti. İmalat sanayi ürünleri ticareti yüzde 10, yapay zekâ ve elektronik ticareti bir önceki yıla göre yüzde 20 artış kaydetmiş. Ancak değer olarak ifade edilen artışlarda, Trump tarifeleri nedeniyle yükselen ithalat maliyeti etkisini unutmamak gerekiyor. Doğu Asya 2025 in küresel ticaret şampiyonu. Rakamlara yansımayan ticaretse dünya ticaretinin güvenlik sorunu. Silah, yaban hayvanı, nadir element ve taşlar, insan ve uyuşturucu ticareti eğer yasal ticaretin yüzde 30 una ulaşıyorsa, işte bu WTO nun değil, uluslararası polis örgütlerinin denetleyemediği ticaret. Ne yazık ki, Karayıp Denizi ve Güney Amerika yasa dışı ticareti, büyük ölçüde Doğu Akdeniz, Kızıldeniz ve Afrika Boynuzuna kaymış durumda. ABD kendi bölgesinde bastırdıkça denetimi özensiz bölgelere taşmakta.