Resmen Açıklandı: Dünya Düzeni Çöktü
Münih Güvenlik Konferansı'nda, 1945 sonrası dünya düzeni çoğu lider tarafından ölü ilan edildi ve bunun ardındaki tablo, "Yıkım Altında" başlıklı 2026 Güvenlik Raporu'nda ortaya kondu; ilgileniyorsanız buradan okuyabilirsiniz. Özellikle, Almanya Başbakanı Friedrich Merz, "On yıllardır var olan dünya düzeni artık mevcut değil" dedi ve "büyük güç siyaseti" döneminde olduğumuzu belirtti. Bu yeni çağda özgürlüğün "artık garanti olmadığını" açıkça ifade etti. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Merz'in değerlendirmesini yineleyerek Avrupa'nın önceki dünya düzenine bağlı eski güvenlik yapılarının artık mevcut olmadığını ve Avrupa'nın savaşa hazırlanması gerektiğini söyledi. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise "eski dünya"nın yok olması nedeniyle "yeni bir jeopolitik çağda" olduğumuzu belirtti.
Benim tabirimle, kuralların olmadığı, güçlünün haklı olduğu ve büyük güçlerin çatıştığı bir dönem olan ve bu sebeple büyük bir karmaşanın hakim olduğu Büyük Döngü’nün 6. Aşaması’ndayız. 6. Aşamanın nasıl işlediği, "Değişen Dünya Düzeniyle Başa Çıkma İlkeleri" adlı kitabımın 6. Bölümü olan "Dış Düzen ve Düzensizliğin Büyük Döngüsü"nde ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Daha önce, Amerika Birleşik Devletleri'nde olup bitenlerin o bölümde açıklanan klasik döngüyü ile nasıl örtüştüğünü görebilmeniz için 5. Bölümden ("İç Düzen ve Düzensizliğin Büyük Döngüsü") uzun bir alıntı seti paylaşmıştım, ancak şimdi 6. Bölümün tamamını burada incelemeniz için sunuyorum. 1945 sonrası dünya düzeninin çöktüğü ve yeni bir dünya düzenine girdiğimiz konusunda artık neredeyse evrensel bir görüş birliği olduğu göz önüne alındığında, okumaya zaman ayırmanızın faydalı olacağını düşünüyorum.
Bölüm 6: Dış Düzen ve Düzensizliğin Büyük Döngüsü
İnsanlar ve onları yöneten düzenler arasındaki ilişkiler, ister içsel ister dışsal olsun, temelde aynı şekilde işler ve iç içe geçer. Aslında, yakın zamana kadar iç ve dış düzenler arasında hiçbir ayrım yoktu çünkü ülkeler arasında açıkça tanımlanmış ve karşılıklı olarak tanınan sınırlar yoktu. Bu nedenle, son bölümde, ülkeler içinde neler olup bittiği hakkında anlattığım “düzen ve düzensizlik arasında gidip gelmenin altı aşamalı döngüsü“, ülkeler arasında da aynı şekilde işler, ancak büyük bir istisna vardır: uluslararası ilişkilerin yönlendirilmesinde ham güç dinamikleri çok daha etkilidir. Çünkü tüm yönetim sistemleri, etkili ve üzerinde mutabık kalınmış:
1) yasalara ve yasa yapma yetenekleri
1) yasalara ve yasa yapma yetenekleri
2) yasa uygulama kapasitesi (örneğin polis),
3) yargılama yöntemleri (örneğin hakimler) ve
4) hem suçlara uygun hem de uygulanabilir açık ve belirli sonuçlar (örneğin para cezaları ve
hapis cezaları)
gerektirir. Ancak bu unsurlar ya mevcut değildir ya da ülkeler arası ilişkileri yönlendirmedeki etkisi, ülke içindeki ilişkilerdeki kadar yoğun değildir.
Dış düzeni daha kuralcı hale getirme girişimleri (örneğin Milletler Cemiyeti ve Birleşmiş Milletler aracılığıyla) büyük ölçüde başarısız olmuştur, çünkü bu örgütler en güçlü ülkelerden daha fazla zenginliğe ve güce sahip olmamıştır. Ülkeler tek başlarına, ülkeler topluluğundan daha fazla güce sahip olduğunda, daha güçlü olan bu ülkeler tek başlarına yönetir. Örneğin, ABD, Çin veya diğer ülkeler Birleşmiş Milletler'den daha fazla güce sahipse, Birleşmiş Milletler yerine ABD, Çin veya diğer ülkeler işlerin nasıl yürüyeceğine karar verecektir. Çünkü güç galip gelir ve eşitler arasında zenginlik ve güçten pek nadiren savaşmadan vazgeçilir.
Güçlü ülkeler arasında anlaşmazlıklar olduğunda, avukatlarını mahkemeye çağırmazlar. Bunun yerine, ya birbirlerini tehdit ederler ve ya anlaşmalara varırlar ya da savaşırlar. Uluslararası düzen, uluslararası hukuktan çok ormanın kanununa göre işler.
Ülkeler arasında beş ana türde mücadele vardır: ticaret/ekonomik savaşlar, teknoloji savaşları, sermaye savaşları, jeopolitik savaşlar ve askeri savaşlar. Bunları kısaca tanımlayarak başlayalım.
1. Ticaret/ekonomik savaşlar: Tarifeler, ithalat/ihracat kısıtlamaları ve rakibi ekonomik olarak zayıflatmanın diğer yolları üzerindeki çatışmalar.
2. Teknoloji savaşları: Hangi teknolojilerin paylaşılacağı ve hangilerinin ulusal güvenliğin korunan unsurları olarak tutulacağı konusundaki çatışmalar.
3. Jeopolitik savaşlar: Silahlı çatışma olmadan müzakereler ve açık veya örtülü taahhütler yoluyla çözülen, toprak ve ittifaklar üzerindeki çatışmalar.
4. Sermaye savaşları: Yaptırımlar (örneğin, para ve krediyi keserek, bunu sunan kurumları ve hükümetleri cezalandırmak) ve yabancıların sermaye piyasalarına erişimini sınırlamak gibi finansal araçlar yoluyla dayatılan çatışmalar.
5. Askeri savaşlar: Gerçek ateşli çatışmayı ve askeri güçlerin konuşlandırılmasını içeren çatışmalar.
Uluslar arasındaki mücadelelerin çoğu bu kategorilerden bir veya daha fazlasına girer (örneğin, siber savaşın hepsinde rolü vardır). Mücadeleler, zenginlik ve güç ile bunlara ilişkin ideolojiler üzerinedir.
Bu savaş türlerinin çoğu ateş açma ve öldürmeyi içermese de, hepsi güç mücadelesidir. Çoğu durumda, ilk dört savaş türü, askeri bir savaş başlayana kadar rakip uluslar arasında yoğun rekabet olarak zaman içinde gelişir. Bu mücadeleler ve savaşlar, ateş açma ve öldürmeyi içerip içermemelerine bakılmaksızın, bir tarafın diğerine karşı güç gösterisidir. Konunun ne kadar önemli olduğuna ve rakiplerin göreceli güçlerine bağlı olarak, topyekün veya sınırlı olabilirler. Ancak askeri bir savaş başladığında, diğer dört boyutun tamamı mümkün olan en büyük ölçüde silahlandırılacaktır.
Son birkaç bölümde tartışıldığı gibi, iç ve dış döngüleri yönlendiren tüm faktörler birlikte iyileşme ve kötüleşme eğilimindedir. İşler kötüye gittiğinde, tartışılacak daha çok şey olur ve bu da savaşma eğilimini artırır. Bu insan doğasıdır ve bu nedenle iyi ve kötü zamanlar arasında gidip gelen Büyük Döngüye sahibiz.
Topyekün savaşlar genellikle varoluşsal sorunlar (ülkenin varlığı için o kadar hayati önem taşıyan ve insanların uğruna savaşmaya ve ölmeye razı oldukları sorunlar) söz konusu olduğunda ve barışçıl yollarla çözülemediğinde ortaya çıkar. Bu savaşlar sonucunda hangi tarafın istediğini elde ettiği ve sonraki konularda üstünlüğe sahip olduğu açıkça ortaya çıkar. Kuralları kimin belirlediği konusundaki bu açıklık, yeni bir uluslararası düzenin temeli haline gelir.
Devamı için...
Devamı için...
![Yıkıcı İnovasyon Blokzincir Teknolojisi | [ BRAINS² Türkiye* Uygulama Programı ]](/Files/Etkinlik/File/Afis/etkinlik-listesi.jpg "Yıkıcı İnovasyon Blokzincir Teknolojisi | [ BRAINS² Türkiye* Uygulama Programı ]")
_jpeg_674fc3b2-f844-4a45-ba8b-dd7980a15fce.jpeg "Afrika 2063 Ağı İstişare Toplantısı 2")
