“Eski” Bir Doktrin Neden Yeniden Gündemde? Monroe Doktrini

Makale

1823 yılında Başkan James Monroe tarafından Amerikan Kongresi’ne sunulan ve daha sonra dış politika literatüründe “Monroe Doktrini” olarak anılan metin, o dönemde Batı Yarımküre’nin jeopolitik dönüşümünde belirleyici bir rol oynamıştır (Monroe, 1823). Başlangıçta Avrupa güçlerinin Amerika kıtasındaki eski ve yeni bağımsızlaşan devletlere yönelik müdahalesini reddetmeye yönelik bir politika olarak ortaya çıkmıştır....

“Eski“ Bir Doktrin Neden Yeniden Gündemde? Monroe Doktrini
 
1823 yılında Başkan James Monroe tarafından Amerikan Kongresi’ne sunulan ve daha sonra dış politika literatüründe “Monroe Doktrini“ olarak anılan metin, o dönemde Batı Yarımküre’nin jeopolitik dönüşümünde belirleyici bir rol oynamıştır (Monroe, 1823). Başlangıçta Avrupa güçlerinin Amerika kıtasındaki eski ve yeni bağımsızlaşan devletlere yönelik müdahalesini reddetmeye yönelik bir politika olarak ortaya çıkmıştır. Bu ilkeler zaman içinde yalnızca tarihsel bir belge olmakla kalmamış, uluslararası siyaset teorisinin, büyük güç ilişkilerinin ve bölgesel güç dengelerinin yeniden şekillenmesinde merkezi bir çerçeve haline gelmiştir.

Monroe Doktrini’nin temel söylemi üç ana ilkeyi içerir: (1) Avrupa’nın Batı Yarımküre’de yeni koloniler kurması veya mevcut siyasi düzeni yeniden şekillendirmesi kabul edilemez, (2) ABD, kendi kıtasında dış güçlerin müdahalesini bir güvenlik tehdidi olarak görür, (3) aynı zamanda ABD Avrupa içişlerine karışmayacaktır (Britannica, 2025; History State, 1823).

Ancak Monroe’nun 19. yüzyıl başında ortaya koyduğu bu ilke, ilk aşamada yalnızca sembolik bir dış politika taahhüdü olarak kaldı. Çünkü ABD’nin o dönemde uluslararası askeri kapasitesi, bu ilkeleri fiilen uygulamaya elverişli değildi. Yine de bu sembolik çerçeve, ilerleyen dönemlerde ABD’nin hem Latin Amerika’daki etkinliğini hem de küresel siyasetteki konumunu meşrulaştıran bir dayanak haline geldi.

Buradaki kritik nokta şudur: Monroe Doktrini bir “kurumsal kural“ olmaktan çok bir normatif mental modeldir. Batı Yarımküre’yi bir dış müdahaleye kapalı bölge olarak tanımlayan bu düşünce, zaman içinde çeşitli “yeni okumalarla“ evrilmiştir. Özellikle Roosevelt Corollary gibi devam niteliği taşıyan doktrinler, ABD’nin bölgesel müdahaleciliğini ve hegemonik etki alanını genişletmiş; bu da doktrinin sadece Avrupa’yı caydırmayı değil, ABD’nin bölgesel çıkarlarını korumayı ve hâkimiyetini pekiştirmeyi amaçlayan bir araca dönüşmesine yol açmıştır (Britannica, 2025).
 

Bu içerik Marka Belgesi altında telif hakları ile korunmaktadır. Kaynak gösterilmesi, bağlantı verilmesi ve (varsa) müellifinin/yazarının adı ile unvanının aynı şekilde belirtilmesi şartı ile kısmen alıntı yapılabilir. Bu şartlar yerine getirildiğinde ayrıca izin almaya gerek yoktur. Ancak içeriğin tamamı kullanılacaksa TASAM’dan kesinlikle yazılı izin alınması gerekmektedir.

Alanlar

Kıtalar ( 5 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2863 ) Etkinlik ( 228 )
Alanlar
TASAM Afrika 80 666
TASAM Asya 100 1157
TASAM Avrupa 23 664
TASAM Latin Amerika ve Karayip... 16 68
TASAM Kuzey Amerika 9 308
Bölgeler ( 4 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1415 ) Etkinlik ( 56 )
Alanlar
TASAM Balkanlar 24 297
TASAM Orta Doğu 25 630
TASAM Karadeniz Kafkas 3 297
TASAM Akdeniz 4 191
Kimlikler ( 2 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1308 ) Etkinlik ( 78 )
Alanlar
TASAM İslam Dünyası 58 786
TASAM Türk Dünyası 20 522
TASAM Türkiye ( 1 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2072 ) Etkinlik ( 85 )
Alanlar
TASAM Türkiye 85 2072

Suçlu yalnızca Çin değil.Michael Froman, “Bir Sonraki Küresel Ekonomik Kriz Çin’de Başlayabilir” (Eylül/Ekim 2026) başlıklı yazısında, Çin’in ekonomik büyüme için ihracata dayalı modelinin artık sınırlarına ulaştığı uyarısında bulunuyor.;

Mayıs ayının sonlarında, Avustralya'dan Amerika Birleşik Devletleri'ne gönderilmekte olan F-35 hayalet savaş uçağı parçalarını taşıyan bir sevkiyat, yanlışlıkla Hong Kong'a yönlendirildi ve Çin'in eline geçti. Çin istihbarat görevlileri ve onlar adına hareket eden aracılar, 2007 yılından bu yana F-3...;

Trump yönetiminin İran'a yönelik saldırıları yeniden başlatma ihtimali göz ardı edilemez. Bu adımın ara seçimlerin ardından atılması olası görünse de gelişmelerin seyrine bağlı olarak operasyonlar seçimlerden önce de başlayabilir. ;

Siyasetçiler eskiden stratejik darboğazları görmezden gelirdi. Şimdi başka bir şey görmekte zorlanıyorlar. ABD Başkanı Donald Trump yönetimi müttefiklerini Çin’e bağımlı olmamaları konusunda uyarırken onların ABD’ye, yani Amerikan pazarına, teknolojilerine, finans sistemine ve güvenlik şemsiyesine b...;

Siyasetçiler eskiden stratejik darboğazları görmezden gelirdi. Şimdi başka bir şey görmekte zorlanıyorlar. ABD Başkanı Donald Trump yönetimi müttefiklerini Çin’e bağımlı olmamaları konusunda uyarırken onların ABD’ye, yani Amerikan pazarına, teknolojilerine, finans sistemine ve güvenlik şemsiyesine b...;

IŞİD-Horasan'ın (IŞİD-K) Afganistan'a yönelik oluşturduğu tehdit (ki önde gelen Rus yetkililer bunun Pakistan ile bağlantılı olduğuna dair imalarda bulunmuşlardır), Afganistan-Pakistan Savaşı ve Keşmir Sorunu; Rusya'nın, CASA (Orta Asya ve Güney Asya) bölgesinde PAKAFUZ projesi üzerinden hayata geçi...;

Bu makale, normatif güç perspektifinden Çin’in Arktik bölgesine yönelik politikasını incelemektedir. Arktik bölgesi, jeopolitik fırsatların ve küresel yönetişim normlarının kesiştiği stratejik bir alandır. ;

Bu makale, normatif güç perspektifinden Çin’in Arktik bölgesine yönelik politikasını incelemektedir. Arktik bölgesi, jeopolitik fırsatların ve küresel yönetişim normlarının kesiştiği stratejik bir alandır. ;

3. Türkiye - ABD Forumu

Türkiye - ABD Forumu bu amaçla oluşturulmuştur. Karşılıklı gerçekleştirilecek Forum’un; aktif ve proaktif müzakerelerle Türkiye ile ABD arasındaki ilişkilerin güçlenmesine katkı yapması, ikili ve çok taraflı menfaatleri karşılıklı yükseltecek fırsatlar ve fikirleri ortaya koyan bir platform olarak hizmet sunması hedeflenmiştir.

  • 14 Ağu 2017 - 17 Ağu 2017
  • Washington - ABD

6. Dünya Türk Forumu (2023)

  • 2023
  • İstanbul -
  • İstanbul - Türkiye

"Türkiye - Rusya İlişkileri" Konferansı

  • 22 Haz 2005 - 22 Haz 2005
  • İstanbul - Türkiye

Rusya'nın hem Avrasya bölgesine hâkim olmak hem de dünya politikalarında lider aktörlerden biri olmak amacıyla geliştirdiği Avrasyacılık tartışmaları, analitik olarak klasik ve modern olarak değerlendirilebilir.

1 - İKT Üyesi Ülkeler Düşünce Kuruluşları Forumu 28 - 30 Ocak 2010 tarihleri arasında İstanbul’da yapıcı ve samimi bir ortam içinde cereyan etmiştir.