Yaptırımlar Altında Büyüyen Ortaklık Çin ve Rusya

Makale

Çin ve Rusya’ya uygulanan Batı merkezli yaptırımlar küresel jeopolitikte köklü değişimlerin önünü açarken söz konusu iki ülkeyi de ilan edilmemiş stratejik bir ittifaka doğru sürüklüyor. Rusya ekonomisi üzerinde oluşan baskı ve Amerika Birleşik Devletleri (ABD)-Çin rekabetinin derinleşmesi, Çin ve Rusya’nın birbirine yakınlaşmasını hızlandırdı. İki ülke daha yakın bir işbirliğinin olanaklarını araştırırken Batı karşıtlığı bağlamında "çok kutuplu adil bir küresel düzen" söylemi ortaya çıktı....

Çin ve Rusyaya uygulanan Batı merkezli yaptırımlar küresel jeopolitikte köklü değişimlerin önünü açarken söz konusu iki ülkeyi de ilan edilmemiş stratejik bir ittifaka doğru sürüklüyor. Rusya ekonomisi üzerinde oluşan baskı ve Amerika Birleşik Devletleri (ABD)-Çin rekabetinin derinleşmesi, Çin ve Rusyanın birbirine yakınlaşmasını hızlandırdı. İki ülke ekonomi, enerji ve hatta askeri alanlarda daha yakın bir işbirliğinin olanaklarını araştırırken Batı karşıtlığı bağlamında "çok kutuplu adil bir küresel düzen" söylemi ortaya çıktı.

Yaptırımların Etkisi ve Çin-Rusya Yakınlaşması

2018'de ABD'nin ticaret savaşıyla tetiklenen Çin'e yönelik yaptırımlar giderek çeşitlendi ve Avrupa Birliği'nin (AB) de dahil olmasıyla daha geniş bir alana yayılarak devam etti. Rusya, Ukrayna savaşının ardından ağır yaptırımlarla karşılaştı ve bu durum ülkeyi asimetrik bir strateji benimsemeye yöneltti. Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) ve BRICS gibi mekanizmaların daha fazla gündeme gelmesi ve genişlemeye başlamasıyla çok kutupluluk söylemi kendisini daha fazla hissettirmeye başladı.
Ukrayna savaşı ile beraber ABD ve müttefikleri Rusyaya yönelik son derece ağır yaptırımlar uyguladı. İhracat kontrolleri, mali yaptırımlar, milyarlarca dolarlık varlıkların dondurulması ve enerji fiyat sınırlamaları gibi uygulamaların yanında Rus bankalarının SWIFT dışına çıkarılması gibi hamleler Rusyayı oldukça sıkıştırdı. Rusya dış ticarette dolara alternatif para birimlerine özellikle de yuana yönelerek sorunları hafifletmeye çalıştı.

Yaptırımların hedefi sadece Rusya değil. Özellikle son 2 yıldır Çin de bu yaptırımların hedefi olmaya başladı. Örneğin, İngiltere kısa süre önce Ukrayna savaşıyla ilgili olarak Çin menşeli 3 şirkete yaptırım uyguladı. Bu tablo Çin ve Rusya arasındaki ekonomik ilişkileri derinleştirdi. Rusya Gümrük verilerine göre Rusya'nın 2023 yılında Asya'ya ihracatı ise yüzde 5,6 artarak 306,6 milyar dolara yükseldi.

Çin ve Rusya: Ortak Muhalefet ve Jeopolitik İşbirliği

Çin ve Rusya arasındaki ikili ticaret hacmi 2023 yılında 240 milyar dolar düzeyinde gerçekleşti. Çin'in Rusya'ya ihracatı 2022 yılından bu yana araç, makine, elektronik, metal, plastik ve kauçuk dahil olmak üzere önemli ölçüde arttı. Pekin, ise 57 milyar dolar olan Rusya kaynaklı enerji ürünleri ithalatını 2023 yılında 88 milyar dolara çıkararak Moskova'nın AB pazarında kaybettiği gelirleri telafi etmesini sağladı.

İki ülkenin de Batı merkezli yaptırımlardan aldığı darbeler ortak bir muhalefet ekseninde saf tutmalarını sağlıyor. Bu durum Batı kaynaklı ortak tehdit algısına karşılık birbirleri ile ilişkilere öncelik veren stratejik bir tercih yapmalarına neden oldu. İki ülkenin paylaştığı endişeler küresel yönetişimde daha fazla özerklik talebine dönüşürken BRICS ve ŞİÖ’de belirgin bir genişleme istidadını da ortaya çıkarmış durumda.

ABD son yıllarda Rusya'yı acil bir tehdit olarak tanımlarken Çin'i uzun vadeli en büyük meydan okuma olarak görüyor. Bu tehdit algısı, ABD'nin müttefiklerini de benzer bir şekilde organize etmesine yol açıyor. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'e göre, ABD'nin bu yaklaşımı uluslararası güvenlik ve işbirliği mimarisini parçalıyor. Buna karşılık, Çin ve Rusya da "çok kutuplu dünya" ve NATO'nun askeri yayılımının sınırlandırılması gibi benzer jeopolitik hedefleri paylaşıyor.

"İlan edilmemiş stratejik bir ittifaka doğru"

Çin ve Rusyanın "kapsamlı stratejik ortaklık" dedikleri bu modeli yeni bir uluslararası ilişkiler türü olarak tahkim ettikleri görülüyor. Bu kapsamda Çinli ve Rus liderler arasında 2022 yılında Çinde gerçekleşen zirvede dostluğun "sınırsız" olduğu ifade edilmiş ve geleceğe dönük olası bir ittifakın temelleri atılmıştı.

Hatta zirve sonrası yayınlanan ortak bildiri, ABD ve müttefiklerinin küresel ağına karşı meydan okuyan bir pakt olarak değerlendirilirken aynı zamanda yeni soğuk savaşın ilanı olarak da yorumlanmıştı. 2023 yılında bu kez Moskovada yapılan zirvede Çin Devlet Başkanı Şi Cinping Putin'e veda ettiği sırada "Şu anda 100 yıldır görmediğimiz türden değişiklikler oluyor ve bu değişiklikleri birlikte yönlendiriyoruz." ifadelerini kullanmıştı.

İki ülke, askeri alanda da birbirine yakınlaştı. Ortak askeri tatbikatların yoğunlaşması ve bu alanda yapılan açıklamalar ileriye dönük önemli sinyaller verdi. Özellikle 2018 yılında gerçekleştirilen "Vostok 2018" isimli askeri tatbikat ise yüz binlerce askerin katıldığı bir gövde gösterisine dönüşmüştü.

Sonuç olarak Çin ve Rusya arasındaki yakınlaşma giderek derinleşen bir işbirliği ve stratejik ortaklıkla şekilleniyor. İki ülke de Batı merkezli küresel anlatıya karşı çok kutuplu bir küresel düzen alternatifi geliştirmeye çabalıyor. Bu bağlamda ilan edilmemiş bir ittifak gibi hareket eden Çin ve Rusyanın bu yeni tür ortaklık modelinde ulusal çıkarlarını öncelikli tutacağı unutulmamalıdır.
(AA)
 
Bu içerik Marka Belgesi altında telif hakları ile korunmaktadır. Kaynak gösterilmesi, bağlantı verilmesi ve (varsa) müellifinin/yazarının adı ile unvanının aynı şekilde belirtilmesi şartı ile kısmen alıntı yapılabilir. Bu şartlar yerine getirildiğinde ayrıca izin almaya gerek yoktur. Ancak içeriğin tamamı kullanılacaksa TASAM’dan kesinlikle yazılı izin alınması gerekmektedir.

Alanlar

Kıtalar ( 5 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2763 ) Etkinlik ( 223 )
Alanlar
TASAM Afrika 77 647
TASAM Asya 98 1106
TASAM Avrupa 23 649
TASAM Latin Amerika ve Karayip... 16 67
TASAM Kuzey Amerika 9 294
Bölgeler ( 4 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1406 ) Etkinlik ( 54 )
Alanlar
TASAM Balkanlar 24 297
TASAM Orta Doğu 23 623
TASAM Karadeniz Kafkas 3 297
TASAM Akdeniz 4 189
Kimlikler ( 2 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1304 ) Etkinlik ( 78 )
Alanlar
TASAM İslam Dünyası 58 786
TASAM Türk Dünyası 20 518
TASAM Türkiye ( 1 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2053 ) Etkinlik ( 83 )
Alanlar
TASAM Türkiye 83 2053

Altın; fiziksel özellikleri, kültürel önemi, ekonomik rolleri ve tarihsel faktörlerin bir kombinasyonu nedeniyle yüzyıllardır talep görmekte. Altının tarih boyunca çok değerli olmasının başlıca nedenlerinden biri fiziksel özelliği. Altın her şeyden önce oldukça dayanıklı bir maden. Kararmaz, aşınmaz...;

Dört gün önce, Çin silahlı kuvvetlerinin yıllık tatbikatı olan "Exercise Joint Sword" sona erdi. Bu yıl, Çin bu tatbikatı, Tayvan'ın yeni seçilen Cumhurbaşkanı Lai'nin göreve başlamasına "güçlü bir ceza" olarak nitelendirdi - Pekin'in kazanmasını istemediği aday. 46 Halk Kurtuluş Ordusu Donanması (P...;

Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Çinli mevkidaşı Wang Yi'nin davetlisi olarak 3-5 Haziran 2024 tarihleri arasında Çin'i ziyaret etti. Üç gün süren ziyareti sırasında Çinli yetkililerle üst düzey görüşmelerde bulunan Fidan, iki ülke arasındaki ikili bağların ve iş birliğinin güçlendirilmesine yö...;

Çin Komünist Partisi (ÇKP), propaganda sistemini bilgilendirme kampanyalarını etkinleştirecek bir araç seti oluşturmak için kullanıyor. Amacı, iletişimi kontrol etmek ve Çin hakkında belirli bir gerçeklik ve doğruluk versiyonu sunmak için anlatıları ve algıları şekillendirmektir; bu hem yurt içinde ...;

Bilindiği gibi İran dünyanın en büyük petrol rezervlerine sahip ve tarihsel olarak küresel petrol piyasasında önemli bir oyuncu. İran, 155 milyar varil civarında olduğu tahmin edilen dünyanın dördüncü en büyük kanıtlanmış petrol rezervlerine sahip. Bu rezervler dünyanın toplam kanıtlanmış petrol rez...;

Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucu senedi olan Lozan Antlaşmasının imzalanmasından sonra Montrö Boğazlar Sözleşmesine kadar olan süreçte Türk Deniz Kuvvetlerinin yeniden yapılanması bizzat Atatürk tarafından ön plana çıkarılmıştır. Öncelikle çekirdek bir donanma sonrasında kendi gemilerimizi yapmak ve b...;

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, ülkedeki seçimlerin ardından ilk yurt dışı ziyaretini 16-17 Mayıs 2024'te Çin'e gerçekleştirdi. Bu ziyaret, iki ülke arasındaki stratejik ortaklığın güçlenmesine ve işbirliğinin derinleşmesine yönelik önemli bir kilometre taşı olarak değerlendiriliyor. ;

Amerika Birleşik Devletleri savunma sanayi üssü—yürütme organı, Kongre ve savunma şirketleri dahil—Çin savunma sanayi üretimini artırırken, ABD askeri üretim ihtiyaçlarını karşılayacak kapasiteye, duyarlılığa, esnekliğe ve ani üretim kabiliyetine sahip değil. Acil değişiklikler yapılmazsa, Amerika B...;

10. İstanbul Güvenlik Konferansı (2024)

  • 21 Kas 2024 - 22 Kas 2024
  • İstanbul - Türkiye

Millî Savunma ve Güvenlik Akademisi Sertifika Programı | 2024 Dönem 2

Millî Savunma ve Güvenlik Akademisi Sertifika Programları ile katılımcılara stratejik yönetim ve liderlik alanlarındaki yeniliklerin aktarılması, Türkiye ve dünyadaki gelişmeler ışığında ulusal ve uluslararası güvenlik stratejileri konularında çok yönlü analiz, sentez ve değerlendirmeler yapabilmelerine, çözüm önerileri, farkındalık ve gelecek öngörüleri geliştirmelerine destek sağlanması amaçlanıyor.

  • 20 Nis 2024 - 11 May 2024
  • Cumartesileri 10.00-13.30 (Çevrimiçi) -
  • İstanbul - Türkiye

Doğu Akdeniz Programı 2023-2025

  • 17 Tem 2023 - 19 Tem 2023
  • Sheraton Istanbul City Center -
  • İstanbul - Türkiye

5. Denizcilik ve Deniz Güvenliği Forumu

  • 23 Kas 2023 - 24 Kas 2023
  • İstanbul Kent Üniversitesi Kağıthane Kampüsü -
  • İstanbul - Türkiye

2. İstanbul Siber-Güvenlik Forumu

  • 23 Kas 2023 - 24 Kas 2023
  • İstanbul Kent Üniversitesi Kağıthane Kampüsü -
  • İstanbul - Türkiye

7. Türkiye - Körfez Savunma ve Güvenlik Forumu

  • 23 Kas 2023 - 24 Kas 2023
  • İstanbul Kent Üniversitesi Kağıthane Kampüsü -
  • İstanbul - Türkiye

6. Türkiye - Afrika Savunma Güvenlik ve Uzay Forumu

  • 23 Kas 2023 - 24 Kas 2023
  • İstanbul Kent Üniversitesi Kağıthane Kampüsü -
  • İstanbul - Türkiye

9. İstanbul Güvenlik Konferansı (2023)

  • 23 Kas 2023 - 24 Kas 2023
  • İstanbul Kent Üniversitesi Kağıthane Kampüsü -
  • İstanbul - Türkiye

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “ABD Hegemonyasına Meydan Okuyan Çin’in Zorlu Virajı; Güney Çin Denizi” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “Küresel Rekabet Penceresinden Pasifik Adaları” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in uzun araştırmalar sonunda hazırladığı “TEKNOLOJİK ÜRETİMDE BAĞIMSIZLIK SORUNU; NTE'LER VE ÇİPLER ÜZERİNDE KÜRESEL REKABET” isimli stratejik raporu yayımladı

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “Sri Lanka’nın Çöküşüne Küresel Siyaset Çerçevesinden Bir Bakış” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in uzun araştırmalar sonunda hazırladığı “MYANMAR; Büyük Oyunun Doğu Sahnesi” isimli stratejik raporu yayımladı

Gündem 2063, Afrika'yı geleceğin küresel güç merkezine dönüştürecek yol haritası ve eylem planıdır. Kıtanın elli yıllık süreci kapsayan hedeflerine ulaşma niyetinin somut göstergesidir.

Geçmişte büyük imparatorluklar kuran Çin ve Hindistan, 20. asırda boyunduruktan kurtularak bağımsızlıklarına kavuşmuş ve ulus inşa sorunlarını aştıkça geçmişteki altın çağ imgelerinin cazibesine kapılmıştır.

Bu rapor, Türk savunma sanayiinin gelişme sürecinin sürdürülebilirliginin ve ihracat potansiyelinin arttırılmasında, şekillendirilecek geleceğe uygun; insan sermayesi, yapı, süreç ve stratejilerin tasarlanmasına ışık tutmak, bu kapsamda alınabilecek tedbirleri saptamak maksadıyla hazırlanmıştır.