Sunak’tan Beklentiler ve Tuzaklar

Makale

Artık Birleşik Krallık (BK)'da yeni bir başbakan var. Johnson hükûmetinde Maliye bakanı (Chancellor of the Exchequer) olarak görev yaparken âni istifası ile hükûmeti düşüren Rishi Sunak bu defa hem ülkenin iki yüz yıl sonra en genç ve ilk beyaz olmayan, hem de yeni Kral 3. Charles tarafından ilk defa onaylanan başbakan olarak tarihe geçti....

Prof. Dr. Sema Kalaycıoğlu
Artık Birleşik Krallık (BK)'da yeni bir başbakan var. Johnson hükûmetinde Maliye bakanı (Chancellor of the Exchequer) olarak görev yaparken âni istifası ile hükûmeti düşüren Rishi Sunak bu defa hem ülkenin iki yüz yıl sonra en genç ve ilk beyaz olmayan, hem de yeni Kral 3. Charles tarafından ilk defa onaylanan başbakan olarak tarihe geçti. Onun başbakan olmasından dolayı kendisi, ailesi, atalarının kökeni olan Hindistan gururlu. Dün Hindistan’da birçok gazetenin, yetmiş beş yıl önce “üzerinde güneş batmayan imparatorluktan bağımsızlığını kazanan Hindistan, şimdi BK üzerinde güneş gibi parlamaya başladı. Bu bir tarihî döngü“ diye yazdığını duyduk. Bu arada ileri gelenleri en büyük övünme payını Muhafazakâr Parti’ye çıkarıyor. “Partimiz şimdiye kadar üç kadın, bir de beyaz olmayan bir göçmen çocuğunu başbakan yaptı. Şimdi söyleyin kim en ilerici ve en modern?“ diye soruyorlar. Evet, muhafazakârlığı ile bilinen bir toplum için Rishi Sunak’ın başbakan olması fevkalade önemli. Ama bunda toplumsal değişim ve Muhafazakâr Parti’deki hoşgörü kadar bir genç göçmen çocuğunun eriştiği liyakat düzeyi önemli. Galiba sihirli sözcükler iyi yetiştirilmek, yetişmek, çok çalışmak ve bunlarla birlikte gelen özgüven.

Rishi

Aslında Rishi Sunak BK tarihinin en genç başbakanı değil. William Pitt “The Younger“ (genç) 1783’de başbakan olduğunda sadece yirmi dört yaşındaymış. Üstelik ihtilal sonrasında 1793 den itibaren Fransa ile savaşmaya başlamış. On beş yıl süren Napolyon Savaşları’nın kaderini 1805 yılında Trafalgar Muharebesi’nde Fransız ve İspanyol donanmalarını yenerek elde ettiği zaferle değiştirmiş. Ününü sadece savaş kazanan değil aynı zamanda yeni bir mali araç olarak, gelir vergisini BK’ın ekonomi politikası gündemine sokan başbakan olarak perçinlemiş. Şimdi Gladstone ve Churchill gibi çok yaşlı başbakanlar da gören BK, yine genç bir başbakanın dağ gibi büyüyen ekonomik ve politik sorunlara çare bulmasını umuyor.

Rishi adının Sanskritçe’deki anlamı başarılı ve aydın. Hinduizm’de yetenekli, üstün gerçek ve ebedî bilgiye sahip olan bilge kişilere Rishi dendiğini öğreniyorum. Ona bu adı veren ailesi, sorumluluğunu da yerine getirmiş. O da bu ad altında ezilmemiş ve gereğini yerine getirmiş. İyi okullarda okumuş. Okuduğunu öğrenmiş ve liyakati ile önce özel sektörde sonra siyasette yükselmiş.

11’den 10’a Çıkmanın Gururu

Bu sayısal iniş BK’da bakanlık konutlarının numarasına göre bir yükseliş. Rishi Sunak’ın sonunda maliye bakanlığı konutundan başbakanlık konutuna geçişi de böyle oldu. Ama Sunak 2015 yılından bu yana yıldızı parlayan bir politikacı. İlk olarak BK Parlamentosuna 2015 de Richmond’dan giren Sunak 2019 ve 2020 arasında Hazine bakanlığı sekreteri ve 2020-2022 arasında ise Maliye bakanı olduğunda belki her renk, her cins ve kapristen oluşan hükûmetlerde fazla dikkat çekmemiş olabilir. Ama Brexit sürecinde, sürecin ekonomik ve mali sonuçları üzerinde en çok hesap yapan ve kaybolan imkânlar yerine yenilerini yaratmaya, harcamaları denkleştirmeye çabalayan bakanlardan biri olduğuna eminim. Bu da onun deneyim karnesinde yazılıdır.

Şimdi son küresel çalkantıda BK’nın ekonomik karnesi birçok ülkeye göre daha iyi. Son değerlere göre ikinci çeyrekte yüzde 4,4 büyüyen BK’ın 2022’yi yüzde 4,4 büyümeyle kapaması bekleniyor. Ama tüketici fiyatları almış yürümüş durumda. En son verile enflasyon yüzde 10. 1. Yılsonunu yüzde 8,4 ile kaparlarsa ne âlâ! Ama işsizlik oranının yüzde 3,5 olması, yeni başbakan için iyi bir tutamak. Bu BK’ın hâlâ iş yaratma kapasitesinde bir ekonomi olduğunu gösteriyor. Hâlâ dışarıdan iş gücü talep etmesi de nice genç “Sunak“ için gelecek umudu.

Çifte Açığa Çare Bulmak Zorunda

Eş anlı olan iki açık, cari işlemler ve bütçe açığı iki kademeli tuzak gibi Sunak’ın önünde. Biri yüzde 6,2, diğeri yüzde 6,9. İngiliz Poundu’nun son bir yıl içinde yaklaşık yüzde yirmi oranında değer kaybetmesi cari açığı azaltmaya yetmedi. Bakalım bu konuda ne yapılacak! Uygar tüm ülkelerde olduğu gibi BK’da da İngiltere Merkez Bankası’nın işine Sunak karışmayacak. Zaten Maliye bakanı olarak da karışmıyordu. Faiz oranları BK’da şimdi yüzde 4,1. Ama bu, hızla yükselebilir ve tabii BK dünyadan sermaye çeker. Hüner ekonomiyi durgunluğa sokmadan enflasyonu gemlemek ve çifte açığın tuzağını küçültmek. Bu Sunak için bir çıkış olabilir. Ama yetmeyecektir. Maliye bakanı koltuğu şimdilik sağlam görünen Jeremy Hunt, vergi indirimlerini durdurarak, bütçe açığı ile ilgili ilk önlemi zaten aldı sayılır. Ama yeni vergiler yolda olabilir ki, açık makul değerlere inilebilsin. Harcama azaltılması tabii bir çare. Ama sağlık, sosyal yardım ve eğitimden kısılmasına Sunak hükûmeti temkinle bakacaktır. BK’ın enerji tasarrufunu hâlâ en iyi yapabilecek bir ülke olması önemli. Az kullanıp AB’ye satarlarsa, bu Brüksel ile araları da düzeltmeye yardımcı olur.

Ve Sunak’ın Önündeki Birkaç Tuzak

Biliyorsunuz Türkçe’de Sunak, mabetlerde üzerinde kurban kesilen, tütsü ve dilek mumu yakılan, adak adanan ve önünde dînî tören yapılan, zemine paralel taş anlamına gelir. Sunak ise Hindu mitolojisinde bir Aziz’miş. Şimdi “ismi ile müsemma“ yani çok başarılı ve aydın Rishi Sunak’tan bir Aziz’den beklenen olağanüstü güç beklenmiyor. Ama âdeta bir yıldırım gibi sorunların üzerine gitmesinin beklendiği kesin. Ekonomik sorunlar bir yana, Kuzey İrlanda, ivedilik gerektiren bir konu olarak Sunak’ın önünde. Bu konuda AB ile BK arasındaki düğümü çözmeli. Kutsal Cuma (Good Friday) anlaşmasını bozup, din-mezhep savaşlarını tetiklemeyecek bir çözüm bulunmalı. Öte yandan hem Muhafazakâr Parti ve Parlamento, hem de ülkesi için birleştirici rol oynayacağını iddia eden Sunak’ın, Kraliçe’nin daha henüz kabrinde kemikleri soğumadan İskoçya’nın yeni bir bağımsızlık referandumuna gitme girişimine nasıl bakacağı dünyanın merak konusu olmalı. Kökleri yetmiş beş yıl önce İngiliz İmparatorluğu’ndan bağımsızlık kazanmış bir ülkeden gelen Sunak, şimdi bir bağımsızlık hareketine destek verir mi? Bunun için bence Sunak, hemen bir Sunak önünde mum yakmalı ve dilek dilemeli. Çünkü genç bilgeliği kendi başına bu soruyu cevaplamaya yeterli olmayabilir. Ama İskoç bağımsızlığı da Sunak için bir tuzak olmamalı. Aynı Krallığın bundan sonra benimseyeceği göç ve göçmen politikasında olduğu gibi.

 
Bu içerik Marka Belgesi altında telif hakları ile korunmaktadır. Kaynak gösterilmesi, bağlantı verilmesi ve (varsa) müellifinin/yazarının adı ile unvanının aynı şekilde belirtilmesi şartı ile kısmen alıntı yapılabilir. Bu şartlar yerine getirildiğinde ayrıca izin almaya gerek yoktur. Ancak içeriğin tamamı kullanılacaksa TASAM’dan kesinlikle yazılı izin alınması gerekmektedir.

Alanlar

Kıtalar ( 5 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2708 ) Etkinlik ( 221 )
Alanlar
Afrika 76 639
Asya 98 1077
Avrupa 22 637
Latin Amerika ve Karayipler 16 67
Kuzey Amerika 9 288
Bölgeler ( 4 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1379 ) Etkinlik ( 52 )
Alanlar
Balkanlar 24 293
Orta Doğu 22 606
Karadeniz Kafkas 3 296
Akdeniz 3 184
Kimlik Alanları ( 2 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1292 ) Etkinlik ( 77 )
Alanlar
İslam Dünyası 58 781
Türk Dünyası 19 511
Türkiye ( 1 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2046 ) Etkinlik ( 82 )
Alanlar
Türkiye 82 2046

Ekonomik, siyasi, askeri ve kültürel güçlerin oluşturduğu bir Dünya Düzeni vardır. Bu düzen ufak değişimler gösterse de kolay kolay değişmez. Büyük güçler siyasi, ekonomik güçlerini koruyabilmek ve hatta geliştirmek amacıyla zaman zaman bazı girişimlerde bulunurlar. ;

Ülkelerin geçmişten günümüze sınır güvenliğini esas alan ve askeri güç kullanarak bu tür bir güvenliği sağlama girişimleri hep olagelmiştir. Ancak bu yöndeki çabalar, aynı zamanda toplumsal refahı arttırma veya uluslararası güvensizliği giderme girişimlerini başarısız kılmıştır.;

ABD Dışişleri Bakanı Blinken’in Mısır’la başlayan Orta Doğu gezisinde, Mısır ve İsrail arasındaki barışın ve özellikle Abraham konjonktürünün, bölgedeki gelişmelerden olumsuz etkilenmesi endişesi hissedildi. Orta Doğu uzlaşmadan çok çatışmanın olduğu bir bölge. ;

Komşu kıyılara sahip devletlerin Deniz Yetki Alanı (DYA) yan sınırının belirlenmesi her zaman sorunlu olmuştur. Genelde sınırın denizle birleştiği noktayı merkeze alan bir açı genişliği başlangıçta olmasa bile ilerleyen zaman içinde denizde veya karada meydana gelen topografik değişiklikler nedeniyl...;

Büyük güçlerin siber uzay ve siber güvenlik stratejileri 21. yüzyılın başlarında somut olarak şekillenmeye başlamıştır. Ancak bu stratejilerin temeli ABD ve SSCB'nin Soğuk Savaş dönemi boyunca tecrübe ettikleri uzay ve silahlanma yarışının bir sonucu olarak atılmıştır.;

ABD'nin Trump döneminden itibaren Afrika ile daha az ilgilendiği, Fransa’nın ise her geçen gün güç kaybettiği bir ortamda, uluslararası alanda yalnızlığa itilen Rusya, Afrika’da etkinliğini artırmaya yöneldi.;

İlk kez 2015 yılında düzenlenen ve bu yıl dokuzuncusu gerçekleştirilecek İstanbul Güvenlik Konferansı 2023, TASAM Millî Savunma ve Güvenlik Enstitüsü (MSGE) tarafından “Ekosistemde Stratejik Dönüşüm: İklim, Gıda, Demografi, Meritokrasi, Ekonomi, Sağlık, Eğitim, İstihdam, Aile-Gençlik ve Şehir Güvenl...;

2022, küresel çapta enerji sektörü açısından son derece çalkantılı bir yıl oldu. Kovid-19 salgını sonrası tedarik zincirlerinde yaşanan kırılmadan ve kesintilerden kaynaklı başlayan fiyat artışı, jeopolitik risklerin kısmen savaşla birlikte artmasıyla devam ederek zirve yaptı;

İstanbul Siber-Güvenlik Forumu

Bilgi teknolojilerinin hızlı gelişimi, aynı büyüklükteki güvenlik sorunlarını beraberinde getirmiştir. İnternetin ilk yıllarında bilgi güvenliğinin üç önemli bileşeni olan “erişilebilirlik, gizlilik, bütünlük” kavramlarından “erişilebilirlik” öne çıkmış; önce internetin gelişmesi ve işletilmesi düşünülmüş, “gizlilik ve bütünlük” geri planda kalmıştır.

  • 03 Kas 2022 - 03 Kas 2022
  • Ramada Hotel & Suites by Wyndham İstanbul Merter -
  • İstanbul - Türkiye

6. Türkiye - Körfez Savunma ve Güvenlik Forumu

  • 04 Kas 2022 - 04 Kas 2022
  • Ramada Hotel & Suites by Wyndham İstanbul Merter -
  • İstanbul - Türkiye

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “ABD Hegemonyasına Meydan Okuyan Çin’in Zorlu Virajı; Güney Çin Denizi” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “Küresel Rekabet Penceresinden Pasifik Adaları” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in uzun araştırmalar sonunda hazırladığı “TEKNOLOJİK ÜRETİMDE BAĞIMSIZLIK SORUNU; NTE'LER VE ÇİPLER ÜZERİNDE KÜRESEL REKABET” isimli stratejik raporu yayımladı

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “Sri Lanka’nın Çöküşüne Küresel Siyaset Çerçevesinden Bir Bakış” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in hazırladığı “Çin-Japon Anlaşmazlığında Doğu Çin Denizi Derinlerdeki Travmalar” isimli stratejik raporu yayımladı.

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in uzun araştırmalar sonunda hazırladığı “MYANMAR; Büyük Oyunun Doğu Sahnesi” isimli stratejik raporu yayımladı

İngiltere’nin II. Dünya Savaşı sonrasında Hint Altkıtası’ndan çekilmek zorunda kalması sonucunda, 1947 yılında, din temelli ayrışma zemininde kurulan Hindistan ve Pakistan, İngiltere’nin bu coğrafyadaki iki asırlık idaresinin bütün mirasını paylaştığı gibi bıraktığı sorunlu alanları da üstlenmek dur...

Gündem 2063, Afrika'yı geleceğin küresel güç merkezine dönüştürecek yol haritası ve eylem planıdır. Kıtanın elli yıllık süreci kapsayan hedeflerine ulaşma niyetinin somut göstergesidir.