Türk-Rus İlişkilerinin Geleceği

Kategori Seçilmedi

Türkiye’nin son iki yılda ciddi bir toparlanma içine girdiği ilgili uzmanların üzerinde uzlaştığı bir olgu. AB süreci ile yakalanan değişim ivmesi hayatın tüm alanlarında hissedilmeye başlandı. Türk dış politikası aynı değişim rüzgarından payını almış ve özellikle etrafımızdaki ilk halka komşu ülkelere karşı yeni açılımlar ortaya konmuştur. Uzun dönemli komşular ile problemsiz ilişkiler kurma zemini özellikle dış ekonomik ilişkilere öncelik verilerek sağlanmaya çalışılmakta. Türkiye ilgili coğrafyalarda bir sivil, ekonomik ve siyasal derinlik tesis etme yönünde hızla ilerlemekte. Özellikle bir önceki on yıl dikkate alınırsa cok boyutlu ve çeşitli bir dış politikanın sürdürülebildiğini söylemek gerekir.

Bu mülahazalar ve Türk dış politikasının yeni parametreleri (komşularla sıfır problem, ritmik ve esnek diplomasi vs. gibi ifade edilen) çerçevesinde Türk-Rus ilişkilerine bakıldığında, Rusya Devlet Başkanı Vladimir V. Putin’in ertelediği ama yakın gelecekte yapması muhtemel ziyaret farklı bir anlam kazanmaktadır. Rusya ve Türkiye bölgedeki iki güçlü belirleyici aktör olmanın ötesinde iki ülke ilişkileri uzun bir tarihi derinliğe sahiptir. Etkisi ve ağırlığı ile gerek ikili münasebetlerde, gerek Türkiye’nin yakın çevresinde, gerekse de küresel bağlamda Rusya, Ankara’da ciddi şekilde dikkate alınan bir aktördür. Bu noktada, Türk-Rus ilişkilerinde son dönemde, özellikle son iki yılda çok boyutlu bir işbirliğine doğru gidildiği gözlenmektedir.

Uzun dönemli ilişkiler Osmanlı döneminden itibaren Sovyetleri içine alan zaman sürecinde hegemonya üzerine kurgulandı, Sovyetlerin çöküşünden sonra bir arada yaşama ancak aynı zamanda rekabet, daha sonra ise günümüze kadar olan süreçte işbirliği ilişkilere rengini vermeye başladı. İşbirliği imkanları her iki tarafta (bilhassa Türk tarafında) ve dünya konjonktüründe ortaya çıkan yeni parametrelerle bağlı. Artık her iki devlet yakın çevrelerinde (Kafkasya) ve Orta Asya’da rekabet yerine işbirliğinin kendilerine yarar sağlayacağını fark etmiş durumdalar. Küresel güçlerin söz konusu bölgeye son yıllardaki yakın ilgisi ve manipülasyonlarından ilişkileri kurtarabilmek ancak 2000’li yıllarda mümkün oldu. Ancak sorunların tamamen ortadan kalktığı bir gül bahçesinden söz etmek mümkün değil. Türk-Rus ilişkilerinde bin yılın eşiğinde olumlu bir dönüşümün yaşanması için iktisadi, kültürel ve psikolojik(kolektif hafıza) alanlarda bir değişimin gerçekleşmesi gerekmekte. Bu üç alanın ilk ikisinde değişim mümkün gözükürken ve son yıllarda bu gerçekleşmekte iken, sonuncu unsurda belli bir ilerlemenin yakalandığını söylemek mümkün değildir.

Son yıllardaki ikili ilişkilere göz attığımızda ekonomi ön plana çıkmakta. Rusya Dışişleri Bakanlığının verilerine göre, ülkeler arasında ticaret hacmi 2002’de 5.8, 2003’de 6.8 milyar olarak tahakkuk etmiş ve bu rakamın yılbaşına doğru 9 milyar dolara çıkacağı tahminleri yapılmakta. Böylece, Rusya, Türkiye’nin dış ticaretinde 2. sıraya işgal etmekte. Bununla birlikte, Türkiye’nin Rusya’nın dış ticaretinde sadece yüzde 3’lük bir yer tutmasının altı çizilmeli. Türk şirketlerinin özellikle inşaat ve gıda alanında Rusya’daki yatırımları milyarlarca doları bulmakta (12 milyar). Milyonu aşkın (1 milyon 200 bin) Rus turistin ise gün geçtikçe Antalya merkez olmak üzere Türkiye’nin çeşitli dinlenme tesislerini tercih etmesi bacasız turizmin motoru olmakta.

Bildirildiği kadarıyla Putin’in beklenen ziyaretinin ekonomi ağılıklı olması (Gazprom, Rus Devlet Silah Şirketi ve diğer Rus firmalarının Türkiye’ye yeni projelerle gelmesi ve Türkiye’deki özelleştirme sürecine katılması gibi öneriler) ticari ilişkilerin derinleşeceğini haber vermekte. Kısa süre öncesine kadar ekonomisi çıkmazda olan Rus şirketlerinin varlığını hemen yakın dönemde bir çok projede görecek gibiyiz. Türkiye, Rusya için çok büyük bir Pazar, enerji aktarım hatlarının geçtiği bir güzergâh, ve Avrupa ve Akdeniz’e açılan bir frısat kapısı olarak görülmekte. Aynı zamanda Türk ve Rus şirketleri için sadece Avrasya coğrafyası ile sınırlı kalmayacak şekilde, Kuzey Afrika’dan Orta Doğu’ya değişen bölgelerde ortaklaşa projeler hayata geçirme imkanları doğmuştur.

Türkiye ile Rusya arasındaki kültürel ilişkiler daha ziyade Türk müteşebbislerin Rusya sathında açtığı okullar ve son on beş senede yapılan evlilikler (bunların sayısı binlerce ifade edilmekte) çerçevesinde değerlendirilebilir. Henüz akademik çevrelerde yoğun bir temasın başlamadığını söylemek zor. Rusya’da özellikle Türk inşaat şirketlerinde çalışan binlerce Türk işçinin, Türkiye’ye gelen milyonu aşkın Rus turistin ülkelerarası insan hareketliliğini gerçekleştirdiği ve bu bağlamda kültürel temasların yaşandığını biliyoruz. Bu alanda önemli sayıda imkan ilişkilerin geliştirilmesi için hayata geçirilmeyi beklemekte. Örneğin, kapsamlı bir üniversitelerarası öğrenci ve öğretim elemanı değişimi programı ilk adım olabilir.

Öte yandan, Türkiye-Rusya ilişkileri psikolojik faktörden, yani Türk ve Rus kimliğinden ve ayrıca tarihten bağımsız düşünülemez. Yüzyıllardır bu iki unsur Avrasya’nın uçsuz bucaksız coğrafyasında siyasi, askeri, kültürel, iktisadi temaslarda bulunmuş ve her iki kimliğin ortaya çıkışında bu iletişim oldukça etkili olmuştur. Kolektif hafızanın bünyesinde barındırdığı problemlerin kaynağında aslında karşılıklı kimliklerin “öteki“ algılaması yatmaktadır. Osmanlı İmparatorluğu, Rusya ile 18. ve 19. asırda dörder, 20. asırda ise iki (Soğuk savaşı da dahil edersek) savaşın yaşandığı hafızalarda yer almakta. Her iki toplumun geçmişten gelen “korku“ları, günümüze kadar gelerek güçlü önyargılar oluşturmuştur.(1) Ülkelerin güvenlik kültürü bazen bu korkular üzerine inşa edilir ve bilinç haritasındaki korku alanları gündeme geldiğinde ülkelerin dış politikalarında esneklik ortadan kalkar ve pragmatik yönelim imkanları oldukça zorlaşır. süreci bir anda yok edilemez veya geri döndürülemez.Bu süreçleri tersine çevirmek oldukça zordur. Kısacası, Türk-Rus ilişkilerinin uzun dönemli sağlıklı bir zemine oturtulması için her iki toplumun diğerini algılamasında bir değişimin başlaması gereklidir. Gelinen nokta itibarıyla siyasi, ekonomik ve kültürel ilişkiler her iki toplumu “tarihin yükünden“ kurtarabilecek imkanlara sahipler. Türk-Rus ilişkilerinde olumlu bir dönüşümün mümkün olduğunu ve yakın gelecekte iyi ilişkilerin yansımalarını görebileceğimizi iddia edebiliriz.

Bu konuda filoloji uzmanı Yevgeniy Bahrevski’nin şu tespiti yeterlidir, sanırım: “Türk“ sözcüğü Rusça’da küfür olarak kullanılmaktadır ve “ahmak“ sözcüğünün tam karşılığı olmasa da, biraz alık bir insanı tanımlamaktadır. Bir işi “Türk gibi yapmak“ o işi anlaşılmaz, acayip bir şekilde, alıkça yapmak anlamına gelmektedir.“

Bkz: http://www.rutam.org/turk/RUSYA.php . Benzer durumun komşu İran’da da geçerli olduğunu ( Türk-e khar ifadesi ile) eklemek gerekir.

Bu içerik Marka Belgesi altında telif hakları ile korunmaktadır. Kaynak gösterilmesi, bağlantı verilmesi ve (varsa) müellifinin/yazarının adı ile unvanının aynı şekilde belirtilmesi şartı ile kısmen alıntı yapılabilir. Bu şartlar yerine getirildiğinde ayrıca izin almaya gerek yoktur. Ancak içeriğin tamamı kullanılacaksa TASAM’dan kesinlikle yazılı izin alınması gerekmektedir.

Alanlar

Kıtalar ( 5 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2653 ) Etkinlik ( 219 )
Alanlar
Afrika 74 623
Asya 98 1042
Avrupa 22 634
Latin Amerika ve Karayipler 16 68
Kuzey Amerika 9 286
Bölgeler ( 4 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1354 ) Etkinlik ( 52 )
Alanlar
Balkanlar 24 286
Orta Doğu 22 597
Karadeniz Kafkas 3 294
Akdeniz 3 177
Kimlik Alanları ( 2 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 1289 ) Etkinlik ( 75 )
Alanlar
İslam Dünyası 56 779
Türk Dünyası 19 510
Türkiye ( 1 Alan )
Aksiyon
 İçerik ( 2016 ) Etkinlik ( 79 )
Alanlar
Türkiye 79 2016

Ülkelerin, ülke olabilme kavramlarında üç tane önemli tanımlama yapılmaktadır. Bunlar, Kara, Deniz ve Hava ülkesi tanımı ve olabilme niteliklerini oluşturmaktadır. Denizlere kıyısı olan denizci ülkeler için karadaki menfaatlerinin hukuki niteliğinin sınırları, ülkenin kara sınırları içerisindedir.;

Küresel ısınmanın yarattığı iklim değişikliği; karbon monoksit gibi, ısıyı tutan gazların atmosferde artmasıyla oluştuğu düşünülen sera etkisinin, dünya üzerinde yıl boyunca kara, deniz ve havada ölçülen ortalama sıcaklıkların artmasıyla oluşan iklimin değişikliğini ifade etmekte. ;

Türkiye’de Balkanların çoğunlukla manevi kodlar üzerinden kamuoyunda ve literatürde tarif edildiği görülmektedir. Yaklaşık 550 yıl süren Osmanlı Devleti’nin Balkanlardaki hâkimiyeti, ister istemez günümüze bazı miraslar bırakmıştır. ;

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM ile Millî Savunma ve Güvenlik Enstitüsü tarafından İstanbul’da gerçekleştirilen İstanbul Güvenlik Konferansı 2020’de sunulan tebliğler “Kovid-19 Sonrası Geleceğin Güvenlik Kurumları ve Stratejik Dönüşüm” adıyla e-kitap olarak yayımlandı.;

TASAM Yayınları, Denizcilik ve Deniz Güvenliği Forumu 2020’nin bildirilerini “Atlantik’ten Hint Okyanusu’na Geleceğin İnşası- Building Future From Atlantic to Indian Ocean” ismiyle kitaplaştırdı.;

Küresel denge ve denetleme için II. Dünya Savaşı sonrası oluşturulan uluslararası kurumlar ve güvenlik anlayışı zaman ilerledikçe çağımızın güvenlik ihtiyaçlarına cevap veremez hâle gelmektedir. 1980’lerde başlayan son küreselleşme dalgasının derinleşmesi, küresel düzeyde daha önce benzeri görülmemi...;

Doğu ve Batı arasında süren tarihî mücadelenin şüphesiz ilk sebebi dördüncü iklimin yani medeniyetlerin doğduğu hattın bu mücadele çizgisinin tarihî coğrafyasını oluşturmasıdır. ;

İnsanlık tarihinde kökeni yazılı döneminde öncesine dayanan diplomasi, toplumlar ve devletler arasında ortaya çıkabilecek sorunların çözümü ve ilişkilerin geliştirilmesi amacıyla ortaya çıkmıştır. ;

6. Türkiye - Körfez Savunma Ve Güvenlik Forumu

  • 03 Kas 2022 - 04 Kas 2022
  • Harbiye Askerî Müzesi ve Kültür Sitesi -
  • İstanbul - Türkiye

5. Türkiye - Afrika Savunma Güvenlik Ve Uzay Forumu

  • 03 Kas 2022 - 04 Kas 2022
  • Harbiye Askerî Müzesi ve Kültür Sitesi -
  • İstanbul - Türkiye

4. Denizcilik Ve Deniz Güvenliği Forumu 2022

  • 03 Kas 2022 - 04 Kas 2022
  • Harbiye Askerî Müzesi ve Kültür Sitesi -
  • İstanbul - Türkiye

8. İstanbul Güvenlik Konferansı (2022)

  • 03 Kas 2022 - 04 Kas 2022
  • Harbiye Askerî Müzesi ve Kültür Sitesi -
  • İstanbul - Türkiye

DTF Akil Kişiler Kurulu Toplantısı 5

DTF Akil Kişiler Kurulu’nun beşinci toplantısı 25 Mayıs 2022 tarihinde İstanbul’da 6. Dünya Türk Forumu marjında gerçekleştirilecektir.

  • 25 May 2022 - 25 May 2022
  • İstanbul - Türkiye

Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM, Dr. Cengiz Topel MERMER’in uzun araştırmalar sonunda hazırladığı “MYANMAR; Büyük Oyunun Doğu Sahnesi” isimli stratejik raporu yayımladı

İngiltere’nin II. Dünya Savaşı sonrasında Hint Altkıtası’ndan çekilmek zorunda kalması sonucunda, 1947 yılında, din temelli ayrışma zemininde kurulan Hindistan ve Pakistan, İngiltere’nin bu coğrafyadaki iki asırlık idaresinin bütün mirasını paylaştığı gibi bıraktığı sorunlu alanları da üstlenmek dur...

Devlet geleneğimizde yüksek emsalleri bulunan Meritokrasi’nin tarifi; toplumda bireylerin bilgi, bilgelik, beceri, çalışkanlık, analitik düşünce gibi yetenekleri ölçüsünde rol almalarıdır. Meritokrasi din, dil, ırk, yaş, cinsiyet gibi özelliklere bakmaksızın herkese fırsat eşitliği sunar ve başarıyı...

Gündem 2063, Afrika'yı geleceğin küresel güç merkezine dönüştürecek yol haritası ve eylem planıdır. Kıtanın elli yıllık süreci kapsayan hedeflerine ulaşma niyetinin somut göstergesidir.

Geçmişte büyük imparatorluklar kuran Çin ve Hindistan, 20. asırda boyunduruktan kurtularak bağımsızlıklarına kavuşmuş ve ulus inşa sorunlarını aştıkça geçmişteki altın çağ imgelerinin cazibesine kapılmıştır.

Meritokrasi Devlet geleneğimizde yüksek emsalleri bulunan Meritokrasi’nin tarifi; toplumda bireylerin bilgi, bilgelik, beceri, çalışkanlık, analitik düşünce gibi yetenekleri ölçüsünde rol almalarıdır. Meritokrasi din, dil, ırk, yaş, cinsiyet gibi özelliklere bakmaksızın herkese fırsat eşitliği sunar...

Türkiye ile Avrupa Birliği (AB) ilişkilerinin bugünü ve geleceğinin ele alındığı Avrupa Birliği Sempozyumu, Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi (TASAM) ile Türk Avrupa Bilimsel ve Eğitimsel Araştırmalar Vakfı (TAVAK) işbirliğinde 02 Şubat 2018’de İstanbul Taksim Hill Otel’de gerçekleştirildi.

1982 Anayasası'nın defalarca değişikliğe uğramasına rağmen iskeletinin değiştirilememesi nedeniyle Türkiye'nin yeni bir anayasaya gereksinimi olduğu konusunda kamuoyunda genel bir konsensüs bulunmaktadır.