Türk Asya Stratejik Araştırmalar Merkezi TASAM’ın 2004 yılında oluşturduğu Afrika Çalışma Grubu, 2006 yılından itibaren Afrika konusundaki çalışmalarını Afrika Enstitüsü adı altında sürdürmeye başlamıştır. Afrika konusunda uzman akademisyenlerin, araştırmacıların ve strateji uzmanlarının oluşturduğu bir inceleme-araştırma birimi olan TASAM Afrika Enstitüsü, Türkiye’de bu konuda açılmış ilk ciddi kurumdur.

Bugüne dek Türkiye’de ve farklı Afrika ülkelerinde on kez Uluslararası Türk - Afrika Kongresi düzenleyen Enstitü; Devletimizin Afrika devletleri ile 2008 yılında gerçekleştirdiği Türkiye - Afrika Ortaklık Zirvesi öncesinde, Dışişleri Bakanlığımızın işbirliği ile ağırlıklı olarak Afrika Birliği’nin önerdiği kurumların katıldığı Türkiye - Afrika STK Forumu’nu düzenlemiş ve sonuç bildirgesini Resmî Zirve gündemine de sunmuştur.

Türkiye’den ve 40’ın üzerinde Afrika ülkesinden STK’ların katılımı ile Uluslararası Sivil Toplum Kuruluşları Kalkınma ve İşbirliği Platformu USTKİP’i kuran Enstitü, Platform bünyesinde oluşturduğu 4 komisyonun toplantılarını ülkemizde ve farklı Afrika ülkelerinde gerçekleştirmiştir.

2. Türkiye - Afrika Ortaklık Zirvesi ile birlikte Resmî Zirve ile eşgüdümlü kurumsallaşan 2. Türkiye - Afrika STK ve Düşünce Forumu’nu da, 2016 yılında Başbakanlık ve ilgili kurumların desteği ile gerçekleştiren Afrika Enstitü, ayrıca Kıta ülkelerinin Ankara’daki diplomatik misyonları ile 10 kez Afrika Toplantısı düzenlemiştir.

Afrika Boynuzu ile Mısır, Libya, Sudan, Fas ve Gana gibi ülkelerin seçkin düşünce kuruluşları partnerliğinde Stratejik Diyalog Programları gerçekleştiren Enstitü, bu ülkelerle karşılıklı dönüşümlü Yuvarlak Masa Toplantıları da düzenlemektedir.

Enstitü, Dünya Müslüman Gençlik Zirvesi ve Fuarı | GÜÇ 2017 etkinliğini de İslam İşbirliği Teşkilatı’nın katkılarıyla Dünya İslam Forumu ve Uluslararası Afrika Üniversitesi işbirliğinde Sudan’da gerçekleştirmiştir.

Yine TASAM tarafından 2015 yılından itibaren kurumsallaşan küresel bir marka etkinlik olarak ülkemize kazandırılan İstanbul Güvenlik Konferansı kapsamında son üç yıldır güvenlik alanında periyodik bir forum düzenleyen TASAM Afrika Enstitüsü, 2021 yılında “Güvenlik ve Savunma: Stratejik Dönüşüm“ teması altındaki 4. Türkiye - Afrika Savunma Güvenlik ve Uzay Forumu’nu İstanbul’da icra etmiştir.

Afrika 2063 Ağı

Türkiye’de Afrika üzerine çalışmalar yapan akademisyenler, diplomatlar, medya mensupları ve özel sektör temsilcilerinin ortak bir zeminde buluşması ile TASAM Afrika Enstitüsü öncülüğünde oluşturulacak “Afrika 2063 Ağı“ uzmanlık, etkileşim ve işbirliği inisiyatifi kapsamında öncelikle farklı disiplin ve sektörlerden kişiler arasında bilgi aktarımı sağlanması, fikir alışverişi ile ortak bir vizyon ve sinerji ortaya konarak nitelikli öneri ve çıktılar üretilmesi amaçlanmaktadır.

Afrika 2063 Ağı faaliyetleri kapsamında gerçekleştirilmesi planlanan düzenli istişare toplantıları ile de çok boyutlu Afrika çalışmaları ve Türkiye-Afrika ilişkilerine dair temel problemlerin tespiti ve bu bağlamda çok katmanlı kapsayıcı politika önerileri geliştirilmesi önceliklidir. Afrika 2063 Vizyonu’nu referans alan bu inisiyatif; Kıta’nın bugünü ve geleceğinde Türkiye’nin ikili, çok taraflı rollerine karar destek çıktıları ve ağ temelli kapasite geliştirme katkısı sunacaktır.

İstişare Toplantısı 1

Afrika 2063 Ağı İstişare Toplantısı 1 kapsamında öncelikle TASAM Afrika Enstitüsü inisiyatifinde bir araya gelen Büyükelçi (E) Numan HAZAR, Doç. Dr. Asena ÖZER BOZTAŞ (Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi), Dr. Cihan DABAN (Selçuk Üniversitesi), Dr. Âdem ÖZER, Doç. Dr. Yunus TURHAN (Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi), Dr. Elem EYRİCE TEPECİKLİOĞLU (Yaşar Üniversitesi), Dr. İsmail SÖZLEMEZ (İnönü Üniversitesi), Zeynep OKTAY (PhD. Marmara Üniversitesi), Kamil ÖNAL (Etiyopya Maarif Vakfı - PhD. Niğde ÖHDÜ), Kenan TOPRAK (Bağımsız Araştırmacı - Nijerya) gibi isimlerden oluşan yaklaşık 30 kişi tarafından Afrika 2063 Ağı planlama/koordine çalışmalarının başlatılması ilk adım olmuştur.

İlk toplantıda Türkiye-Afrika İlişkilerinin siyasi ve ekonomik boyutlarının genel durumu tespiti hususunda çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmalarda öncelikli olarak farklı disiplin ve sektörlerden katılan katılımcıların deneyim ve görüşleri doğrultusunda temel problemler belirlenmiştir. Daha sonrasında ise bu problemlerin çözümüne yönelik olarak çözüm önerileri sunulmuştur.


Afrika 2063 Ağı’nın kuruluş amacı doğrultusunda belirlenen temalar üzerinde ayrı oturumlarda gerçekleştirilecek tartışmalarda paylaşılan bilgi ve fikirlerin akabinde politika önerileri oluşturmak üzere belge hâline getirilerek ilgili karar alıcılar ve sektör aktörleri ile paylaşılması ise temel referanstır.

İstişare Toplantısı 2

TASAM Afrika Enstitüsü Eş Direktörü Dr. Huriye Yıldırım ÇINAR moderatörlüğünde Zoom üzerinden çevrimiçi olarak yapılacak Afrika 2063 Ağı İstişare Toplantısı 2’ye Büyükelçi (E) Numan HAZAR, Doç. Dr. Asena ÖZER BOZTAŞ (Sakarya Üniversitesi), Dr. Cihan DABAN (Selçuk Üniversitesi), Dr. Âdem ÖZER, Doç. Dr. Yunus TURHAN (Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi), Dr. Elem EYRİCE TEPECİKLİOĞLU (Yaşar Üniversitesi), Doç. Dr. İsmail Ermağan (İstanbul Medeniyet üniversitesi), Prof. Dr. Hasret Çomak (İstanbul Kent Üniversitesi), Dr. İsmail SÖZLEMEZ (İnönü Üniversitesi), Zeynep OKTAY (PhD. Marmara Üniversitesi), Kamil ÖNAL (Etiyopya Maarif Vakfı - PhD. Niğde ÖHDÜ), Kenan TOPRAK (Bağımsız Araştırmacı - Nijerya), Hikmet Türkseven (THY), Hasan Aydın (Şangay Üniversitesi) gibi isimlerin yer aldığı yaklaşık 40 kişi katılacak.

İlk toplantıda Türkiye-Afrika İlişkilerinin siyasi ve askeri boyutları üzerine çalışmalar yapılmıştı. İkinci toplantıda ise şu alt başlıklar üzerinde durulacaktır:

Temalar

Afrika 2063 Vizyonu, Temel Hedefler ve Türkiye

Afrika Çalışmalarında Stratejik Dönüşüm, Yeni Normaller ve Çok Boyutlu Rekabet

Stratejik Araştırma, Ağ ve Kapasite Geliştirme Çalışma Önerileri


yildirim.huriye@gmail.com